میلگرد یک بخش با ارزش و پرکاربرد فولاد در صنعت ساختمان است. از این بخش برای تقویت بتن ساختمان و تشکیل فونداسیون با انواع مختلف از جمله میلگرد ساده، میلگرد اجر دار ، میلگرد حرارتی و ... استفاده میشود. دلیل این امر آج های روی سطح محصول است که باعث اصطکاک بیشتر بین بتن و قطعه فولادی و باعث افزایش مقاومت آن میشود. در عین حال، بتن از لغزش ناحیه داخل در طول زمان جلوگیری میکند. نوع دیگری از این محصول وجود دارد که باعث افزایش مقاومت کششی و خمشی بتن و جلوگیری از ترک خوردن بتن در اثر تنش میشود که به آن میلگردهای تقویتی میگویند. حال در ادامه مقاله از دکتر آهن، برند رسمی فولاد رامیار صنعت به این میپردازیم که میلگرد تقویت کننده چیست، چه ویژگیهایی دارد و در چه زمینههایی استفاده میشود.
میلگرد تقویتی چیست؟
میلگردهای تقویتی رایج ترین نوع میلگرد در ساخت و ساز هستند که پیمانکاران و مهندسان آن را به خوبی میشناسند. بتن یک ماده مقاوم است که در ساخت انواع سازهها استفاده میشود، اما این ماده در برابر نیروهای کششی و خمشی مقاومت خوبی ندارد و نمیتواند در هنگام زلزله ایمنی ساکنین ساختمان را تامین کند. به همین دلیل برای افزایش مقاومت کششی بتن از میلگرد آجدار استفاده میشود و در صورت نیاز به مقاومت کششی بیشتر در برخی نقاط از میلگرد استفاده میشود.
میلگرد تقویتی از بلوکهای فولادی نورد گرم ساخته شده است. این محصول به دلیل ویژگیهای فنی خود مقاومت کششی بتن را چندین برابر افزایش میدهد. یکی از ویژگیهای منحصر به فرد آن این است که میتوان آن را تا 180 درجه خم کرد. به همین دلیل میتوان آن را به راحتی در هر قسمت از ساختمان که نیاز به استحکام و دوام بالایی داشته باشد قرار داد. این محصول با محافظ و بدون محافظ در بازار یافت میشود. علاوه بر این، در شاخه ها و کلاف ها نیز وجود دارد.
انواع میلگرد تقویتی
اگر این سؤال برایتان مطرح است که میلگرد تقویتی چیست و در چه مدلهایی تولید میشود، باید بدانید که این میلگردها با توجه به نوع آرماتوربندی و محل استفاده، در انواع مختلفی به کار میروند. هر یک از این میلگردها وظیفه مشخصی در افزایش استحکام، کنترل نیروهای کششی و برشی و حفظ پایداری سازه بر عهده دارند. مهمترین انواع میلگرد تقویتی عبارتاند از:
میلگرد سنجاقی
میلگرد سنجاقی برای اتصال خاموتها به میلگردهای طولی ستون استفاده میشود و نقش مهمی در افزایش مقاومت ستون در برابر نیروهای برشی و جلوگیری از کمانش دارد.
میلگرد خرک
میلگرد خرک وظیفه حفظ فاصله بین دو شبکه میلگرد را بر عهده دارد و بیشتر در فونداسیون برای تثبیت میلگردهای فوقانی و جلوگیری از جابهجایی آنها هنگام بتنریزی استفاده میشود.
میلگرد راستا (سیتکا)
میلگرد راستا بهمنظور افزایش مقاومت کششی بتن و توزیع بهتر تنشها در اعضای بتنی به کار میرود و معمولاً در کنار میلگردهای اصلی قرار میگیرد.
میلگرد اتکا (ادکا)
میلگرد اتکا یا ادکا با شکل خمیده خود، برای تحمل نیروهای برشی و لنگرهای منفی در تیرها و تیرچهها استفاده میشود و یکی از مهمترین میلگردهای تقویتی در سقفهای تیرچه بلوک به شمار میرود.
میلگرد رکابی
میلگرد رکابی با شکل U، برای نگهداری میلگردهای طولی و ایجاد فاصله مناسب بین شبکههای آرماتور، بهویژه در دیوارهای برشی و برخی اعضای بتنی، مورد استفاده قرار میگیرد.
میلگرد خاموت
خاموت نوعی میلگرد عرضی است که با محصور کردن میلگردهای طولی، مقاومت ستون و تیر را در برابر نیروهای برشی، پیچشی و کمانش افزایش میدهد.
ویژگی های میلگرد تقویتی چیست؟
میلگرد تقویتی برای افزایش استحکام و جلوگیری از تمرکز تنش در بخشهای حساس سازه به کار میرود. این میلگردها به دلیل مقاومت و شکلپذیری مناسب، یکی از اجزای مهم در اجرای فونداسیون و سایر اعضای بتنی محسوب میشوند. مهمترین ویژگیهای میلگرد تقویتی عبارتاند از:
- مقاومت کششی بالا و افزایش استحکام سازه در نواحی بحرانی.
- قابلیت خمکاری تا 180 درجه برای اجرای آسان مطابق با نقشه.
- تولید در سایزهای 6 تا 16 میلیمتر متناسب با نیاز پروژه.
- عرضه بهصورت شاخه و کلاف برای کاربردهای مختلف.
- تولید در دو نوع ساده و آجدار که بسته به شرایط سازه انتخاب میشوند.
- ساختهشده از فولاد نورد گرم با دوام و استحکام مناسب برای استفاده در سازههای بتنی.
نقشهخوانی میلگرد تقویتی در فونداسیون
در نقشههای سازه، میلگردهای تقویتی فونداسیون بهمنظور افزایش مقاومت در نواحی حساس و تمرکز تنش نمایش داده میشوند. این میلگردها معمولاً در اطراف ستونها، گوشههای فونداسیون، محل تقاطع شناژها یا بخشهایی که احتمال ایجاد ترک و لنگر بیشتر است، اجرا میشوند. برای جلوگیری از شلوغ شدن نقشه، اطلاعات مربوط به این میلگردها با استفاده از علائم اختصاری و زبان نمادین درج میشود؛ بنابراین آشنایی با این علائم برای اجرای صحیح آرماتوربندی ضروری است. در بسیاری از نقشهها، مشخصات میلگرد بهصورت AØB@C نمایش داده میشود که هر بخش مفهوم مشخصی دارد:
- A: تعداد میلگردها
- ØB: قطر میلگرد بر حسب میلیمتر
- @C: فاصله محور تا محور میلگردها بر حسب سانتیمتر
اگر در کنار این مشخصات عبارت ADD یا Additional درج شده باشد، به معنای میلگرد تقویتی است؛ در غیر این صورت، میلگرد بهعنوان آرماتور اصلی فونداسیون در نظر گرفته میشود.
رایجترین علائم در نقشه میلگرد تقویتی فونداسیون
- TOP: میلگرد تقویتی در شبکه یا لایه بالایی فونداسیون
- BOT: میلگرد تقویتی در شبکه یا لایه پایینی فونداسیون
- ADD: نشاندهنده میلگرد تقویتی (اضافی)
- Ø: قطر میلگرد بر حسب میلیمتر
- @: فاصله بین میلگردها
نمونه خواندن نقشه
بهعنوان مثال، عبارت TOP 2Ø16 ADD به این معناست که باید دو عدد میلگرد تقویتی با قطر 16 میلیمتر در شبکه بالایی فونداسیون اجرا شود. همچنین اگر در نقشه عبارت 3Ø20@15 ADD درج شده باشد، مفهوم آن سه میلگرد تقویتی با قطر 20 میلیمتر و فاصله 15 سانتیمتر از یکدیگر است.
کاربرد میلگردهای تقویتی
همانطور که میدانید نیروهای زیادی وارد ساختمان می شوند: نیروهای فشاری ناشی از فشار زمین بر روی دیوارهای برشی، نیروهای برشی که از پی ساختمان در طول سازه وارد می شوند و خمش لنگر ناشی از طوفان، زلزله و بادهای شدید. تقویت میلگردها مقاومت سازه را در برابر این نیروها افزایش می دهد، بنابراین می توان از آن در قسمتی از ساختمان مانندفونداسیون، دیوار برشی یا تیرچه استفاده کرد.
میلگرد تقویتی دیوار های برشی
در مناطق زلزله خیز و یا مناطق همیشه طوفانی استفاده از دیوار برشی برای افزایش استحکام سازه ضروری است تا دیوار برشی مستقیماً به فونداسیون و اسکلت ساختمان متصل شود. دیوارهای برشی دو نوع جفتی و یکپارچه هستند که انتخاب هرکدام به نظر مهندس و طراح بستگی دارد. میلگرد در این نوع دیوارها نقش بسیار مهمی دارد و مهمترین وظیفه آن جلوگیری از ترک خوردگی و خمش دیوار برشی است؛ اما در استفاده از میلگرد مشکلی وجود دارد، یعنی تقویت بتن در امتداد دیوار و نواحی نزدیک به پایههای ساختمان. در واقع دو راه حل برای این مشکل وجود دارد: طراح میتواند از میلگردهای قوی استفاده کند یا تعداد میلگردها را کاهش دهد و از میلگردهای عرضی بیشتری استفاده کند.
میلگردهای تقویتی تیرچه ها
میلگرد تقویتی یکی از اجزای مهم در اجرای تیرچههای بتنی است که با هدف افزایش مقاومت کششی و جلوگیری از ایجاد ترک یا تغییرشکل در نواحی پُرتنش به کار میرود. این میلگرد در کنار میلگردهای کششی، عرضی و بالایی، نقش مهمی در افزایش ظرفیت باربری تیرچه و بهبود عملکرد سقف تیرچه بلوک دارد. محل قرارگیری و طول میلگرد تقویتی نیز باید مطابق نقشههای سازه و محاسبات مهندسی تعیین شود تا بتواند نیروهای وارد بر تیرچه را بهدرستی تحمل کند.
در اجرای میلگرد تقویتی تیرچه، استفاده از میلگرد آجدار با سایز مناسب، رعایت طول مهاری، فاصله استاندارد بین میلگردها و قرارگیری کامل آن در داخل بتن از اهمیت بالایی برخوردار است. انتخاب نوع و سایز میلگرد نیز باید با توجه به دهانه سقف، میزان بار واردشده و مشخصات سازه انجام شود.
در اجرای تیرچه، از انواع مختلف میلگرد استفاده میشود که هرکدام وظیفه مشخصی در افزایش استحکام سازه دارند. این میلگردها شامل میلگرد کششی، میلگرد عرضی (زیگزاگ)، میلگرد بالایی و میلگرد تقویتی هستند. انتخاب سایز و نوع هر یک از این میلگردها باید بر اساس نقشه سازه و محاسبات مهندسی انجام شود. اگر قصد دارید با مناسبترین گزینه برای اجرای تیرچه آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله " بهترین میلگرد برای تیرچه" را مطالعه کنید تا با معیارهای انتخاب میلگرد مناسب و نکات اجرایی آن بیشتر آشنا شوید.
میلگرد تقویت کننده در فونداسیون
فونداسیون مهمترین قسمت خانه است. نکته جالب اینکه وزن کل سازه ابتدا به قاب، سپس به ستونها و در نهایت به فونداسیون و سپس به کف منتقل میشود. فرقی نمیکند سازه چند طبقه یا قاب و ستونها فولادی باشند یا بتنی؛ فونداسیون مرکز ثقل سیستم است. بنابراین باید کارآمد و به خوبی نگهداری شود. قبل از اعمال روی فونداسیون، میلگردهای تقویتی ابتدا به شکل صحیح بریده یا خم میشوند و سپس در محل انتخاب شده قرار میگیرند. معمولاً میلگردهای آرماتور همزمان با میلگردهای معمولی روی فونداسیون قرار میگیرند و موقعیت آنها در پایین ترین قسمت فونداسیون میباشد. بنابراین به گفته مهندس گاهی از این مصالح در قسمتهای بالایی فونداسیون استفاده میشود.
نحوه محسابه وزن میلگردهای تقویتی چیست؟
محاسبه وزن میلگرد برای یک پروژه ممکن است کار ساده ای به نظر برسد و با یک فرمول ساده قابل انجام باشد، اما این کار بر عهده مهندس و طراح است و با استفاده از نرم افزارهای تخصصی ارزیابی میشوند. به طور کلی، دانستن نحوه محاسبه وزن زره برای افزایش درک در زمان خرید مهم و ضروری است؛ زیرا دانستن وزن برابر است با برآورد هزینههای کلی یک پروژه. برای محاسبه وزن میلگرد تقویتی کافی است از فرمول زیر پیروی کنید.
تعداد میلگردهای تقویتی در سراسر پروژه * طول کل میلگردهای تقویت کننده * وزن کل میلگردهای تقویت کننده
به عنوان مثال اگر تعداد کل میلگردهای استفاده شده در پروژه 100 قطعه به طول 12 سانتی متر و وزن 2 کیلوگرم باشد، با ضرب این اعداد در هم به عدد 2400 میرسیم که وزن صد میلگرد است. و با محاسبه وزن میتواند از سوء استفاده فروشندگان جلوگیری کند.
نحوه محاسبه میلگرد تقویتی با نرمافزارهای مهندسی
در پروژههای ساختمانی، محاسبه میلگرد تقویتی معمولاً با استفاده از نرمافزارهای مهندسی مانند ETABS و SAP2000 انجام میشود. این نرمافزارها با بررسی عواملی مانند بارهای وارد بر سازه، ابعاد اعضا، مشخصات مصالح و آییننامههای طراحی، مقدار و محل دقیق میلگردهای تقویتی را تعیین میکنند. استفاده از این روش علاوه بر افزایش دقت طراحی، احتمال خطاهای محاسباتی را کاهش داده و اجرای سازه را مطابق با استانداردهای مهندسی تسهیل میکند.
جمع بندی
در این مقاله بررسی کردیم که میلگرد تقویتی چیست، چه ویژگیهایی دارد و چه کاربردی در سازههای بتنی ایفا میکند. از میلگردها برای ساخت و ساز و مقاوم سازی ساختمان ها استفاده زیادی میشود. ممکن است برخی افراد برای جلوگیری از هزینه استفاده از این نوع تجهیزات، این موضوع را نادیده بگیرند، اما در دراز مدت عواقب جدی به دنبال دارد و میتواند منجر به تلفات جانی و مالی شود. امروزه کمتر ساختمانی وجود دارد که از میلگرد استفاده نکرده باشد و در واقع به یکی از اجزای ضروری ساختمان تبدیل شده است. دکتر آهن، برند رسمی فولاد رامیار صنعت عرض کننده انواع میلگرد، از نوع بهترین برندها می باشد. برای مطلع شدن از قیمت میلگرد، با شماره 03155057 تماس بگیرید.
سوالات متداوال در مورد میلگرد تقویتی
تفاوت میلگرد تقویتی با میلگرد معمولی در چیست؟
میلگردهای معمولی با میلگردهای تقویتی هیچ تفاوتی ندارند و اسم آنها بر پایه به کاربرد آنها تعیین می شود.
میلگرد تقویتی چه کاربردی دارد؟
میلگرد تقویتی برای تقویت قسمت هایی از سازه که فشار زیادی به آن متحمل می شود، مورد استفاده قرار می گیرد.
وزن میلگرد تقویتی چگونه می توان محاسبه کرد؟
تعداد میلگردهای تقویتی مورد استفاده در کل پروژه × وزن کلی یک میلگرد تقویتی × طول کلی یک میلگرد تقویتی
میلگرد تقویتی در کجا استفاده میشود؟
میلگرد تقویتی در بخشهای پُرتنش سازه مانند فونداسیون، تیرها، تیرچهها، ستونها و دیوارهای برشی برای افزایش استحکام و جلوگیری از ترکخوردگی استفاده میشود.
