یکی از مهمترین چالشها در ساختوساز، افزایش مقاومت دیوارها در برابر نیروهای جانبی ناشی از باد و زلزله است؛ نیروهایی که در صورت مهار نشدن میتوانند خسارات جدی به سازه وارد کنند. در این میان، میلگرد بستر بهعنوان آرماتوری افقی که در میان رجهای دیوار قرار میگیرد، نقش مؤثری در یکپارچگی دیوار و کنترل این نیروها دارد. استفاده از این روش، علاوه بر ارتقای ایمنی ساختمان، راهکاری اقتصادی و کاربردی محسوب میشود که با بررسی شرایط بازار و انتخاب آگاهانه، میتوان به بهترین نتیجه در اجرا و دوام سازه دست یافت. این محصول نوعی میلگرد آجدار است که پوششی از جنس روی، آن را پوشانده است. این پوشش خاصیت ضد زنگ به میلگرد بخشیده و سبب افزایش طول عمر آن نیز میشود. در ادامه مطلب از دکتر آهن، برند رسمی فولاد رامیار صنعت به طور کامل به معرفی میلگرد بستر خواهیم پرداخت.
تاریخچه میلگرد بستر و نحوه ساخت
میلگرد بستر چیست؟
این المان تقویتی از سیمهای فولادی با ضخامت 4 میلی متر ساخته می شود و آجدار بوده و به همین دلیل میتواند به راحتی با بتن و ملات تماس داشته باشد. همانطور که میدانید فولاد در مجاورت رطوبت به مرور زمان دچار زنگ زدگی خواهد شد، به همین دلیل برای جلوگیری از این موضوع، پوششی از جنس روی سطح میلگرد را میپوشاند. استفاده از این نوع پوشش، خاصیت ضد زنگ را به میلگرد بستر بخشیده و از فرسایش آن جلوگیری می کند. اگر تفاوت میلگرد ساده و آجدار را نمیدانید، در مطلب " میلگرد ساده چیست؟" به صورت کامل در مورد میلگرد ساده صبحت کردهایم.
سایز استاندارد میلگرد بستر در بازار چقدر است؟
طبق آنچه پیشتر بیان شد میلگردهای بستر در ضخامت 4 میلیمتر تولید میشوند؛ اما برخی از کارخانه ها با توجه به سفارش مشتری، میلگرد بستر را در ضخامت 6 میلیمتر نیز تولید میکنند. عرض این نوع میلگرد 5.5 ،11 و 15 سانتیمتر میباشد؛ وزن میلگرد بستر نردبانی با عرض 5.5 حدود 670 گرم، عرض 11 حدود 730 گرم و عرض 15 سانتی متر، حدود 770 گرم وزن دارد.
ضخامت و طول میلگرد بستر چقدر است؟
بر اساس مطالب پیشین میلگرد بستر در واقع مفتولهای آجدار با ضخامت 4 میلیمتر هستند، و طول آن اصولا 3 متر میباشد.
انواع میلگرد بستر در ساختوساز
این محصول در دو نوع تولید میشود در ادامه توضیحات جامعتر را میتوانید مطالعه کنید.
میلگرد بستر نردبانی
میلگرد بستر خرپایی
ضوابط و مراحل اجرای میلگرد بستر در ساخت دیوارها
اما عملکرد میلگرد بستر چگونه است؟ این نوع میلگرد در واقع مفتول هایی به ضخامت 4 میلیمتر هستند که به شکل نردبانی یا خرپایی و به کمک جوش مقاومتی به هم وصل میشوند. آج های روی این میلگرد سبب می شود تا این میلگرد به راحتی در ملات قرار بگیرد. پیش از دیوار چینی، باید بست به حالت افقی به سازه وصل شود.
در سازه هایی با اسکلت فلزی، به کمک میخ مخصوص فلز، تفنگ و یا جوشکاری، آنها را به سازه وصل میکنیم. اما در سازه های بتنی، از میخ مخصوص بتن و یا پیچ و رول برای نصب آن در دیوار های داخلی استفاده میکنند. در مطلب " اجرای میلگرد بستر " بیشتر در مورد نحوه استفاده از این محصول فولادی در ساخت و ساز صحبت کردهایم.
مزایای و معایب میلگرد بستر چیست؟
اصلی ترین و مهم ترین مزیت این محصول، افزایش مقاوم سازی ساختمان است؛ از مزایای دیگر این نوع میلگرد میتوان به جداسازی دیوارها و ستون ها اشاره کرد؛ این کار سبب کاهش نیروهای داخل دیوار میشود.
از مزایای دیگر استفاده از این تجهیز ساختمانی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- اتصال دیوار های متقاطع به یکدیگر
- به دو غاب بندی نیازی ندارد
- افزایش مقاومت دیوار
- افزایش مقاومت برشی
- امکان تعبیه به صورت عمودی
کاربرد میلگرد بستر چیست؟
ساختمانهایی که از سفال و یا آجر ساخته می شوند، مقاومت کافی در برابر زلزله و آسیب های احتمالی را ندارند. به همین دلیل به کمک این میلگرد میتوان مقاومت آنها را افزایش داد. این میلگردهای را می توان در دیوارهای آجری، سفالی، دیوارهای باربر و غیر باربر قرار داد. از دیگر کاربرد ها به موارد زیر میتوان اشاره کرد.
- افزایش مقاومت دیوارهای آجری و سفالی
- تقویت آجرچینی تودهای
- افزایش طول و استحکام دیوارها
- مقاومسازی دیوارهای باربر در برابر فشار و تنش
اجرای میلگرد بستر افقی
در اجرای افقی، از میلگردهای بستر با طرحهای نردبانی یا خرپایی استفاده میشود. این میلگردها در فواصل مشخص (معمولاً هر ۴۰ سانتیمتر) بین ردیفهای دیوار چینی قرار میگیرند. برای اتصال میلگرد به نقاط گوشه یا محل برخورد با ستونها، میتوان از روشهای جوشکاری، قلاب یا بست استفاده کرد
- در سازههای بتنی: ابتدا باید ستونها سوراخکاری شده و رولپلاکگذاری انجام شود. همچنین میتوان قبل از بتنریزی از پلیت فلزی بهره برد و بست را به آن جوش داد.
- در سازههای فلزی: اتصال بست به ستون از طریق جوش یا میخ انجام میشود.
- در دیوارهایی با عرض بیش از ۴ متر: طبق آییننامه ۲۸۰۰ باید از وال پست استفاده شود و این المان تقویتی صرفاً با جوش به آن متصل شود.
انتهای میلگرد در هر ردیف، بهمنظور اتصال بهتر به قلاب، باید به اندازه ۲۰ سانتیمتر خم ۹۰ درجه داده شود. پس از جایگذاری میلگرد، باید حداقل ۱. ۵ سانتیمتر ملات روی آن قرار گیرد تا بهطور کامل پوشش داده شود.
اجرای میلگرد بستر عمودی
در روش عمودی، دیگر از طرحهای نردبانی یا خرپایی استفاده نمیشود، بلکه میلگردهای ساده در راستای قائم، در حفرههای بین بلوکها یا آجرهای سوراخدار قرار میگیرند. این فضاها با ملات پر شده و نقش مهمی در یکپارچگی دیوار ایفا میکنند. نکته مهم این است که دیوار در این حالت به سقف متصل نمیشود، بلکه درون ناودانی تعبیهشده در سقف قرار میگیرد تا رفتار مناسبی در برابر تغییرات سازهای داشته باشد.
وزن میلگرد بستر و نحوه محاسبه آن
برای محاسبه وزن میلگرد بستر میتوان از دو فرمول استفاده کرد که البته فرمولی اولی، قدیمی تر و در حال حاضر کاربرد زیادی ندارد. در ادامه هر دو فرمول محاسبه وزن این نوع میلگرد را برای شما آورده ایم:
1000 / 7.8 * طول * 3.14 * شعاع * شعاع = وزن میلگرد
اما فرمول جدید که بر اساس استاندارد 3132 می باشد به شرح زیر است:
162/سایز میلگرد * سایز میلگرد = وزن میلگرد
مقایسه انواع میلگرد بستر
در جدول زیر به طور مختصر به مقایسه دو نوع میلگرد بستر پرداختهایم.
| ویژگی | میلگرد بستر خرپایی | میلگرد بستر نردبانی |
|---|---|---|
| شکل ظاهری | دارای دو میلگرد طولی و یک میلگرد زیگزاگی به صورت مثلثی | دارای دو میلگرد طولی موازی با میلگردهای عرضی کوتاه به شکل نردبان |
| کاربرد اصلی | دیوارهای باربر و دیوارهایی که نیاز به مقاومت بالا در برابر بارهای جانبی دارند | دیوارهای غیر باربر، تیغه های داخلی و دیوارهای سبک |
| مقاومت در برابر زلزله و باد | بالا به دلیل شکل خرپایی و توزیع یکنواخت نیروها | متوسط و مناسب برای بارهای کمتر |
| وزن میلگرد بستر | معمولا بیشتر از نوع نردبانی | سبک تر و اقتصادی تر |
| طول عمر | بیشتر به دلیل استحکام بالاتر و امکان استفاده از میلگرد بستر گالوانیزه | مناسب برای پروژه های سبک با هزینه کمتر |
| سهولت نصب | نصب کمی زمان برتر به دلیل نیاز به دقت در اتصال و استفاده از گیره میلگرد بستر و قلاب میلگرد بستر | نصب ساده تر و سریع تر |
| هزینه خرید | گران تر به دلیل مصرف بیشتر فولاد و مقاومت بالاتر | ارزان تر و مقرون به صرفه برای تیغه های داخلی |
| اتصال به ستون | معمولا با بست میلگرد بستر و گیره های مخصوص انجام می شود | ساده تر و نیاز به اتصالات کمتری دارد |
| موارد استفاده رایج | پروژه های مقاوم سازی، دیوارهای باربر، دیوار خارجی | تیغه های جداکننده، دیوارهای داخلی ساختمان |
عوامل تأثیرگذار روی قیمت میلگرد بستر
اولین عامل موثر بر قیمت میلگرد بستر، وجود یا عدم وجود پوشش گالوانیزه روی آن می باشد؛ علاوه بر این بازار فولاد تحت تاثیر عوامل مختلفی دچار نوسان می شود؛ از جمله این عوامل می توان به قیمت دلار، میزان عرضه و تقاضا، قیمت مواد اولیه و … اشاره کرد. در مطلب " عوامل موثر بر قیمت آهن آلات " به صورت کامل در این باره صحبت کردهایم.
در نتیجه
میلگرد بستر با تقویت عملکرد سازهای دیوارهای آجری و سفالی، نقش قابلتوجهی در افزایش ایمنی و دوام ساختمان ایفا میکند. اگرچه اجرای صحیح و هزینه اولیه از چالشهای استفاده از این سیستم محسوب میشود، اما با محاسبات دقیق، انتخاب نوع مناسب و بهکارگیری میلگرد بستر گالوانیزه میتوان این محدودیتها را کنترل کرد. بنابراین، با توجه به کارایی بالا، صرفه اقتصادی و تأثیر مثبت آن در بهبود رفتار سازه در برابر زلزله و نیروهای جانبی، استفاده از میلگرد بستر بهعنوان یک راهکار مؤثر و قابل اعتماد در مقاومسازی ساختمانها توصیه میشود. جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره انواع میلگرد و قیمت میلگرد روز آن با کارشناسان ما در مجموعه دکتر آهن با شماره 03155057 در ارتباط باشید.
سوالات متداول
آیا استفاده از میلگرد بستر در دیوارهای ساختمانی الزامی است؟
طبق آییننامهها و مقررات جدید ساختمانی، استفاده از میلگرد بستر در بسیاری از دیوارهای آجری و بلوکی توصیه شده و در برخی پروژهها برای افزایش ایمنی و پایداری دیوارها الزامی محسوب میشود.
میلگرد بستر تا چه اندازه از ترک خوردن دیوار جلوگیری میکند؟
میلگرد بستر با توزیع یکنواخت تنشها و کنترل تغییر شکلهای ناشی از نشست، انقباض و نیروهای جانبی، نقش مؤثری در کاهش و جلوگیری از ایجاد ترک در دیوار دارد.
برای دیوارهای آجری و بلوکی کدام نوع میلگرد بستر مناسبتر است؟
در دیوارهای بلوکی معمولاً از میلگرد بستر خرپایی یا نردبانی استفاده میشود، در حالی که برای دیوارهای آجری، نوع نردبانی به دلیل سازگاری بهتر با رجهای آجر انتخاب مناسبتری است.
میلگرد بستر چه تفاوتی با والپست دارد و آیا میتواند جایگزین آن شود؟
میلگرد بستر بهصورت افقی در میان رجهای دیوار اجرا میشود و وظیفه آن کنترل ترک و افزایش انسجام دیوار است، اما والپست عضو تقویتی عمودی برای انتقال بارهای جانبی به اسکلت بوده و این دو سیستم مکمل یکدیگر هستند، نه جایگزین هم.
