هر حوزه و کسب و کاری اصطلاحات خاص خود را دارد که دانستن آنها برای ادامه فعالیت اهمیت بالایی دارد. حوزه آهن و فولاد نیز از آن دسته حوزههایی است که اصطلاحات خاصی داشته و بسیاری از آنها را تنها بازاریان باسابقه آن میدانند. اگر قصد فعالیت در این بازار را دارید، باید با اصطلاحات رایج فولادی به صورت کامل آشنا باشید. در ادامه این مطلب از دکتر آهن، برند رسمی فولاد رامیار صنعت به معرفی اصطلاحات بازار آهن به صورت کامل پرداختهایم.دایرهالمعارف بازار آهن در یک نگاهدر ادامه، یک جدول خلاصه و کاربردی از مهمترین اصطلاحات مطرحشده آماده کردهایم تا بتوانید در یک نگاه با مفاهیم رایج بازار آهن آشنا شوید.
دایرهالمعارف بازار آهن در یک نگاه
در ادامه، یک جدول خلاصه و کاربردی از مهمترین اصطلاحات مطرحشده آماده کردهایم تا بتوانید در یک نگاه با مفاهیم رایج بازار آهن آشنا شوید.
| اصطلاح | تعریف کوتاه و کاربردی |
| بندل آهن | بستههای چندتایی مقاطع طویل مانند میلگرد و تیرآهن که با تسمه بستهبندی شده و برای حملونقل آسانتر عرضه میشوند. |
| ورق کویل | ورق فولادی رولشده که به صورت پیچیده (رول) تولید شده و حملونقل سادهتری نسبت به ورق تخت دارد. |
| ورق برشخورده | ورقی که از کویل یا ورق فابریک در ابعاد سفارشی مشتری برش داده میشود. |
| فولاد خوشتراش (اتومات) | فولاد آلیاژی با قابلیت ماشینکاری بالا که در تراشکاری دقیق و تولید قطعات ظریف استفاده میشود. |
| شاخهشمار | فروش مقاطع فولادی به صورت شاخهای (کمتر از یک بندل) بر اساس تعداد مورد نیاز مشتری. |
| ورق فابریک | ورق تولید و برشخورده در کارخانه با ابعاد دقیق و بدون پرتی. |
| جوشپذیری | قابلیت فولاد برای ایجاد اتصال جوشی مناسب بدون ترکخوردگی یا افت استحکام. |
| کوئنچ کردن | عملیات حرارتی با سرد کردن سریع فولاد برای افزایش سختی و تشکیل ساختار مارتنزیتی. |
| مغایر فروشی | عدم تطابق کالای تحویلی با مشخصات درجشده در پیشفاکتور. |
| خرج انبار | هزینه نگهداری و بارگیری مقاطع فولادی از انبار. |
| اشتال | کتاب مرجع وزن استاندارد مقاطع فولادی که تولیدکنندگان باید بر اساس آن تولید کنند. |
| اختلاف باسکول | تفاوت وزن ثبتشده در باسکول مبدا و مقصد به دلایل فنی یا شرایط حمل. |
| فولاد اندود شده | فولادی با پوشش محافظ (مانند روی یا رنگ) برای جلوگیری از خوردگی و زنگزدگی. |
| تهاتر | معامله مقاطع فولادی در ازای کالا یا خدمات به جای پرداخت نقدی. |
| فولاد آنیلشده | فولادی که با عملیات حرارتی آنیل، تنشزدایی شده و شکلپذیری بهتری پیدا کرده است. |
| شمش بیلت (شمشال) | شمش فولادی با سطح مقطع کوچکتر که ماده اولیه تولید مقاطع مختلف محسوب میشود. |
| آهن مشکی | مقطع فولادی سالم و بدون زنگزدگی قابلتوجه. |
| بازار رو به بالا / پایین | روند افزایشی یا کاهشی قیمتها در بازار فولاد. |
| برگ آنالیز بار | شناسنامه فنی محصول شامل مشخصات مکانیکی، شیمیایی و برند تولیدکننده. |
اصطلاحات رایج فولادی که باید بدانید!
بندل آهن،اصطلاحات بازار فولاد
تمامی مقاطع طویل فولادی از جمله میلگرد به صورت بسته های چندتایی از کارخانه به بازار عرضه می شوند. به این بسته ها بندل آهن گفته میشود. به عنوان مثال در هر بندل تیرآهن 14 فایکو، 36 شاخه تیرآهن قرار گرفته است. شاخه های مقاطع به کمک تسمه در بندل قرار میگیرند. این مدل بسته بندی سبب حمل و نقل آسان آنها خواهد شد.
ورق کویل
یکی از اصلاحات بازار فولاد، ورق کویل است. ورق کویل به ورقی گفته میشود که به کمک دستگاه تنشن ریل در کارخانه پیچیده شده باشد. ورق کویل یا رول حمل و نقل ساده تری دارد. کویل فولادی در انواع ورق کربنی، نورد سرد و گرم، کویل گالوانیزه و … در بازار موجود است.
ورق برش خورده (Cut steel sheet)
ورق برشخورده در اصطلاحات رایج فولادی به ورقهایی گفته میشود که برخلاف ورقهای فابریک، در کارخانه و بر اساس نیاز مشتری در ابعاد مشخص برش داده میشوند و سپس در صنایع مختلف فولادی مورد استفاده قرار میگیرند. در واقع این نوع ورق از ورقهای فابریک یا کویل تولید میشود که پس از ورود به خط تولید، مطابق اندازههای درخواستی برش میخورند. انواع ورقهای سیاه، گالوانیزه، رنگی و روغنی همگی قابلیت برشکاری دارند و میتوان آنها را متناسب با کاربرد مورد نظر آماده و مصرف کرد.
فولاد خوشتراش یا اتومات (free cutting steels)
فولاد خوشتراش یا اتومات به گروهی از فولادهای آلیاژی گفته میشود که به دلیل انعطافپذیری و فرمپذیری مناسب، قابلیت ماشینکاری بالایی دارند و هنگام عملیات تراشکاری دچار شکستگی یا ترک نمیشوند. این ویژگی باعث میشود فرآیند برادهبرداری با سرعت و دقت بیشتری انجام گیرد و سطح نهایی قطعه کیفیت مطلوبی داشته باشد. فولادهای خوشتراش به طور گسترده در صنعت تراشکاری و ساخت قطعاتی به کار میروند که علاوه بر شکلپذیری، نیازمند دقت ابعادی و ظرافت بالا هستند.
شاخه شمار
مقاطع فولادی به سه صورت شاخه ای، کیلویی و بندلی به فروش میرسد. در بسیاری از مواقع خریداران سفارششان کمتر از حد یک بندل میباشد. در نتیجه فروشندگان بندل را باز کرده و به صورت شاخه ای فروش میکنند. به این نحوه فروش شاخه شمار گرفته میشود. اگر قصد خرید مقاطع از جمله میلگرد را در سایزهای متنوع و مقدار کم نیاز دارید، شاخه شمار بهترین روش میباشد.
ورق فابریک
در اصطلاحات بازار آهن ورق های فابریک به ورق هایی گفته می شود که در کارخانه تولید و همان جا برش داده میشود. این نوع ورق ها دارای ابعاد دقیق و بدون پرتی میباشند.
جوشپذیری (Weldability)
جوشپذیری به قابلیتی گفته میشود که بر اساس آن میتوان یک قطعه فولادی را بدون نیاز به تمهیدات پیچیده و عملیات ویژه، بهراحتی جوش داد و اتصال قابل قبولی ایجاد کرد. این ویژگی به عواملی مانند نوع فولاد، درصد عناصر آلیاژی، ضخامت قطعه و میزان تنشهای وارد شده در حین جوشکاری بستگی دارد. هرچه ترکیب شیمیایی فولاد متعادلتر و شرایط اجرایی مناسبتر باشد، احتمال ایجاد ترک و تغییرات نامطلوب در ساختار فلز کاهش مییابد. در مقابل، فولادهایی که جوشپذیری پایینی دارند ممکن است در ناحیه جوش دچار ترکخوردگی شده و بخشی از استحکام و مقاومت مکانیکی خود را از دست بدهند.
کوئنچ کردن (Quenching)
از دیگر اصطلاحات رایج فولادی کوئنچ کردن است .کوئنچ کردن یکی از فرآیندهای مهم عملیات حرارتی فولاد است که با سرد کردن سریع قطعه پس از حرارتدهی، موجب تغییر ساختار داخلی آن و تشکیل فاز سختی به نام مارتنزیت میشود. این ریزساختار جدید باعث افزایش چشمگیر سختی و مقاومت فولاد شده و آن را برای تولید قطعاتی مانند ابزارهای برشی، چاقو و تجهیزات صنعتی مناسب میسازد. در این روش، فولاد داغشده در یک محیط خنککننده فرو برده میشود و نوع این محیط که معمولاً آب یا روغن است بر سرعت سرد شدن و در نتیجه خواص نهایی قطعه تأثیر میگذارد؛ بهطوریکه کوئنچ آبی به دلیل سرعت بالاتر خنککاری، نسبت به کوئنچ روغنی فرآیند شدیدتری به شمار میرود.
مغایر فروشی، اصطلاحات رایج فولادی
مغایر فروشی همانطور که از نام آن مشخص است، به معنای عدم تطابق محصول خریداری شده با کالای دریافتی است. این مسئله در بازار آهن و فولاد بسیار دیده میشود. یکی از موارد مغایر فروشی رایج در این بازار، صدور پیش فاکتور برای میلگرد سیاه و ارسال میلگرد زنگ زده یا به اصطلاح زرد است.
اگر در این بازار فعالیت می کنید، باید به دقت کیفیت، آنالیز، وزن، برند و …. محصول خریداری شده را با اطلاعات پیش فاکتور تطابق دهید. پیشنهاد می کنیم در این راستا مطلب " راهنمای خرید میلگرد " را مطالعه کنید.
خرج انبار
هر مقطع فولادی که از انبار خریداری کنید، هزینه ای به عنوان خرج انبار دارد. در واقع این هزینه برای نگهداری آهن آلات و بارگیری آن از مشتری دریافت میشود.
اشتال
یکی دیگر از اصطلاحات رایج فولادی، اشتال است. اشتال یا Stahlbau Profile نام کتابی است که وزن تمامی مقاطع و محصولات فولادی در آن قید شده است. این کتاب در واقع یک رفرنس محسوب میشود. تولید کنندگان محصولات فولادی موظف هستند که محصولات خود را طبق وزن های این کتاب تولید کنند.
اختلاف باسکول
قیمت آهن آلات با وزن آنها ارتباط مستقیم دارد. حتی فروش به صورت شاخه شمار نیز در نهایت وزن آنها روی باسکول اندازه گیری شده و اعلام میشود. یکی از مشکلاتی که در زمان خرید و فروش مقاطع فولادی به وجود میآید، اختلاف باسکول است. اختلاف باسکول مبدا و مقصد به دلایل مختلفی پیش میآید. این دلایل عبارت است از:
- کالیبره نبودن باسکول؛
- اختلاف ارتفاع محل بارگیری و تخلیه؛
- پر و خالی بودن باک ماشین؛
- و…
لازم به ذکر است که اختلاف باسکول با نیسان تا 10 کیلوگرم و برای تریلی تا 70 کیلوگرم طبیعی است. برای آشنایی و آگاهی بیشتر درباره کاربرد مقاطع فولادی میتوانید مطلب " آشنایی با انواع مقاطع فولادی در ساختمان " را مطالعه کنید.
فولاد اندود شده (Steel galvanized)
فولاد اندود شده به محصولی گفته میشود که برای افزایش مقاومت در برابر خوردگی و زنگزدگی، سطح آن با یک لایه محافظ پوشانده شده است. این پوشش معمولاً از فلز روی یا مواد آلی مانند رنگ و پلاستیک تشکیل میشود و از طریق روشهایی مانند حرارتدهی یا الکترولیز بر سطح فولاد قرار میگیرد. فرآیند گالوانیزاسیون با ایجاد این لایه محافظ، تماس مستقیم فولاد با رطوبت و عوامل محیطی را کاهش داده و در نتیجه دوام و طول عمر آن را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
تهاتر
تهاتر در صنعت فولاد به روشی از معامله گفته میشود که در آن بهجای دریافت وجه نقد، کالا یا خدمات دیگری در ازای فروش مقاطع فولادی مبادله میشود. این شیوه بیشتر در شرایط کمبود نقدینگی یا رکود بازار، بهویژه در حوزه ساختوساز، مورد استفاده قرار میگیرد. تهاتر به فعالان صنعت کمک میکند بدون وابستگی کامل به پرداخت نقدی، پروژههای ساختمانی را پیش ببرند و جریان کاری و سرمایه در گردش خود را حفظ کنند.
فولاد آنیل شده
فولاد آنیلشده حاصل فرآیند آنیل کردن است؛ نوعی عملیات حرارتی که با هدف کاهش تنشهای داخلی، افزایش نرمی و بهبود شکلپذیری قطعه انجام میشود. در این فرآیند، فولاد پس از حرارتدهی کنترلشده، بهآرامی سرد میشود تا ساختار آن یکنواختتر شده و خواص مکانیکی مطلوبتری پیدا کند. آنیل کردن معمولاً در مراحل پایانی تولید انجام میشود تا قطعه نهایی از استحکام، انعطافپذیری و قابلیت ماشینکاری مناسب برخوردار باشد.
شمش بیلت
بیلت یا شمشال نوعی شمش فولادی است که در فرآیند ریخته گری و با سطح مقطع کمتر از 230 سانتیمتر مربع تولید میشود. بیلت نسبت به شمش طول بیشتری داشته و سطح مقطع مربعی یا دایره ای شکل دارد. شمشال در دو گرید 3sp و 5sp تولید و به بازار عرضه میشود.
آهن مشکی، از اصطلاحات رایج فولادی
به طور کلی آهن آلات و محصولات فولادی در مجاورت با هوای آزاد و رطوبت، تغییر رنگ داده و زنگ میزنند. در بسیاری از مواقع اگر عمق خوردگی و زنگ زدگی آهن کم باشد، به کمک یک دستمال یا از طریق مالت پاشی برطرف خواهد شد. اما در مواردی میزان زنگ زدگی به قدری است که آهن زرد رنگ میشود. اصلاح آهن مشکی به مقطع فولادی سالم و بدون زنگ زدگی و خوردگی گفته میشود.
بازار روبه بالا، بازار روبه پایین
زمانی که قیمت ها در بازار افزایشی باشد، می گویند بازار رو به بالاست. اما زمانی که قیمت ها روند کاهشی داشته باشد، بازار رو به پایین است. در بازار رو به بالا، اصطلاح بازار سفت است نیز یکی از اصطلاحات بازار آهن به حساب میآید.
برگ آنالیز بار
هر محصولی در بازار فولاد دارای شناسنامه میباشد. سرتیفیکت یا برگ آنالیز، برگه ای است که کارخانه آن را برای هر محصول خود ارائه می کند. این ورق شامل اطلاعاتی نظیر وزن، طول، عرض، میزان کشش، تنش و خمش، عناصر تشکیل دهنده محصول و برند تولید کننده میباشد.
برای اطمینان از اصالت و کیفیت محصول، برگ آنالیز بار را حتما از مشتری دریافت کنید.
قیمت با تایید
حتما در زمان خرید مقاطع فولادی با این جمله مواجه شده اید که قیمت با تایید یا نیاز به تایید مجدد دارد. در بسیاری از مواقع بازار فولاد نوسان زیادی را تجربه می کند. در این زمان قیمت ها نیز ثابت نبوده و به صورت لحظه ای تغییر میکند. منظور از قیمت با تایید این است که برای نهایی کردن خرید، مجدد قیمت را از فروشنده استعلام بگیرید.
در نهایت
آشنایی با اصطلاحات رایج بازار آهن، تنها یک مزیت نیست بلکه یک ضرورت برای فعالیت حرفهای در این حوزه محسوب میشود. شناخت مفاهیمی مانند بندیل، شاخهشمار، جوشپذیری، کوئنچ، اشتال، اختلاف باسکول و سایر واژههای تخصصی، به شما کمک میکند با دید بازتری خرید و فروش انجام دهید، از بروز مغایرت و ضررهای احتمالی جلوگیری کنید و تصمیمهای دقیقتری در معاملات بگیرید. هرچه دانش شما نسبت به ادبیات تخصصی این بازار بیشتر باشد، قدرت چانهزنی، تحلیل قیمت و انتخاب محصول مناسب نیز افزایش پیدا خواهد کرد و مسیر موفقیت در بازار آهن برایتان هموارتر میشود.شما میتوانید قیمت روز آهن آلات را به صورت لحظه ای در سایت دکتر آهن مشاهده کنید. همچنین میتوانید قیمت میلگرد امروز را نیز در این سایت به صورت روزانه مشاهده کنید.
