یکی از مهمترین مقاطع فولادی مورد استفاده در پروژههای عمرانی و صنعتی، تیرآهن هاش (H-Beam) است که به دلیل استحکام بالا، تحمل بار مناسب و طراحی منحصربهفرد، نقش مهمی در ساخت سازههای سنگین ایفا میکند. اما تیرآهن هاش چیست و چه تفاوتی با تیرآهن معمولی دارد؟ آشنایی با انواع تیرآهن هاش، کاربردها، مزایا، ابعاد و مشخصات فنی این محصول، به انتخاب صحیح آن در پروژههای ساختمانی کمک میکند. در این راهنمای جامع از دکتر آهن، برند رسمی فولاد رامیار صنعت، به تمامی نکات مهم درباره تیرآهن هاش پرداختهایم تا با دیدی کامل، بهترین انتخاب را داشته باشید.
تیرآهن هاش چیست؟
به طور کلی تیرآهن محصول نهایی شمش فولادی است؛ اما با این وجود تیر معمولی و تیرآهن هاش تفاوت های زیادی با یکدیگر دارند. این تیرآهن در مقابل تیرآهن های معمولی بال بلندتر و پهن تری دارد و به همین علت به آن ها تیرآهن بال پهن میگویند.
شکل ظاهری تیرآهن هاش شبیه به حرف H انگلیسی است و اندازه بال و ارتفاع آن تقریبا مساوی می باشد. همین امر باعث شده این محصول از استحکام بالایی برخوردار باشد. تغییر قیمت تیرآهن هاش به نوع شمش استفاده شده در فرآیند تولید، کیفیت و خلوص آن بستگی دارد. اغلب تیرآهن های هاش موجود در کشور در بازار خارجی تولید میشود. این محصول طبق سه استاندارد st37، st44 و st52 تولید میشود که استاندارد st44 نسبت به انواع دیگر رایج تر است.
در مقاله " تفاوت تیرآهن معمولی با هاش چیست؟" به طور کامل در مورد تفاوت تیرآهن معمولی با هاش صبحت کردهایم.
تاریخچه تیرآهن هاش
تیرآهن هاش (بالپهن) برای نخستین بار توسط شرکت Bethlehem Steel تولید شد و بهسرعت به یکی از مهمترین دستاوردهای صنعت فولاد تبدیل شد. طراحی این مقطع با بالهای عریض و مقاومت بالاتر نسبت به تیرآهنهای معمولی، تحول بزرگی در ساختوساز ایجاد کرد و امکان اجرای سازههای مستحکمتر و دهانههای بلندتر را فراهم ساخت. از اواخر قرن نوزدهم، تیرآهن هاش بهطور گسترده در ساخت پلها، ساختمانهای بلندمرتبه، سولهها و پروژههای صنعتی مورد استفاده قرار گرفت و با افزایش تقاضا، تولید آن در کشورهای مختلف گسترش یافت. امروزه نیز این مقطع فولادی به دلیل استحکام بالا، ظرفیت باربری مناسب و عملکرد مطلوب در سازههای سنگین، یکی از پرکاربردترین انواع تیرآهن در صنعت ساختمان و عمران به شمار میرود.
مزایای استفاده از تیرآهن هاش چیست؟
این محصول به سبب شکل ظاهری خاصی که دارد، مزایای ویژه ای را نیز به خود اختصاص داده است. مزایای تیرآهن هاش عبارت اند از:
- تیر هاش سطح مقطع بزرگتری داشته و پهنای بال و ارتفاع آن یکسان میباشد. همین امر سبب شده است تا از آن به عنوان تکیه گاه یا ستون استفاده میکنند.
- مقاومت این محصول در مقابل حرکات و رانش زمین و همچنین نیروهای برشی و خمشی بسیار زیاد است.
- نصب تیرآهن هاش بسیار سریع انجام میشود.
- استفاده از تیر هاش باعث کاهش هزینه، ضریب خطا و میزان مصرف آهن میشود.
- کاربرد این تیرآهن در ساخت پل، کشتی و همچین پالایشگاه بسیار زیاد است.
مشخصات تیرآهن هاش در جدول اشتال
یکی از بهترین ابزارها برای دیدن مشخصات انواع مقاطع فولادی از جمله تیر هاش که می توان به آن اشاره کرد، جدول اشتال تیرآهن است. شما میتوانید در جدول اشتال مشخصات فنی مختلف این محصول را نظیر اندازه بال، جان، ضخامت، وزن و …. مشاهده نمایید.
معرفی انواع تیر آهن هاش
- تیرآهن هاش سبک
تیرآهن هاش سبک با علامت L نشان داده می شود. به طور کلی تمام تیرآهن های هاش با سایز 100 تا 1000 میلی متر تولید میشوند. اما ارتفاع نوع سبک آن 96 الی 990 میلیمتر و بال آن 100 تا 300 میلیمتر میباشد.
- تیر هاش سنگین
طول بال تیر هاش سنگین 100 تا 300 است. تولید تیرآهن هاش سنگین طبق استاندارد فولاد کشور آلمان انجام میشود.
- تیرآهن فوق سنگین
تیر هاش فوق سنگین با علامت V نشان داده میشود. تولید این تیرآهن طبق استاندارد فولاد کشور آلمان در سایزهای 100 الی 1000 میلیمتر، ارتفاع مقطع 120 الی 1008 میلیمتر و طول بال 106 تا 302 میلیمتر صورت میگیرد. شما میتوانید برای آگاهی بیشتر از تفاوت تیرآهن هاش سبک و سنگین به مقاله" بررسی تفاوت تیرآهن هاش سبک و سنگین" مراجعه نمایید.
| نوع تیرآهن هاش | نام دیگر | علامت | سایز | ارتفاع تیر (H) | طول بال (mm) | توضیحات |
|---|---|---|---|---|---|---|
| تیرآهن هاش سبک | تیرآهن hea | HEA~IPBL | 10 الی 100 | 96 تا 590 | 100 تا 300 | علامت L نشاندهنده سبک وزن بودن تیرآهن |
| تیرآهن هاش سنگین | تیرآهن heb | HEB~IPB | 10 الی 600 | 100 تا 600 | 100 تا 300 | طبق استاندارد فولاد کشور آلمان تولید می شود |
| تیرآهن هاش فوق سنگین | تیرآهن HEM | HEM~IPBV | 10 الی 100 | 120 تا 1008 | 106 تا 302 | علامت V به معنای وزن سنگین تر تیرآهن است |
تفاوت تیرآهن هاش و تیرآهن معمولی
در این قسمت از این مقاله قصد داریم به تفاوت تیرآهن هاش و تیرآهن معمولی بپردازیم. از مهم ترین تفاوت تیر هاش نسبت به تیرآهن معمولی عبارت اند از:
- سطح مساحت تیرآهن هاش
پهنای بال سبب افزایش سطح مساحت یا سطح مقطع تیرآهن میشود. تنش وارده بر عضو نسبت تیرآهن معمولی کمتر میشود. پس با افزایش سطح مساحت مقدار تنش کمتر میگردد و به همین دلیل این محصول فولادی مورد مناسبی برای استفاده در ستون و تکیه گاه عمودی باشد.
- استحکام و مقاومت
تیرآهن هاش به دلیل داشتن ویژگی هندسی خود باعث استحکام و مقاومت برشی بیشتری میشود. این تیرآهن به علت طراحی خاص و پهن تر شدن بال ها، طرح هندسی منحصر به فردی دارد. تیرآهن هاش در مقابل ارتعاشات مقاومت خوبی از خود نشان میدهد.
- ظاهر تیرآهن
این تیرآهن شکلی شبیه حرف H دارد و به همین دلیل بال آنها از تیرآهن معمولی پهنتر است. ضخامت بالها یکی دیگر از تفاوت تیرآهن هاش و تیرآهن معمولی است. تیر هاش ضخامت بیشتری نسبت تیرآهن iPE دارد.
- طول استفاده
تیرآهن هاش به دلیل استحکام و مقاومت بالا میتوان از آن برای طول تا 100 مورد استفاده قرار گیرند. ولی تیرآهن معمولی تا طول 30 متر کاربرد دارد.
- استاندارد ساخت
تولید تیر هاش بر طبق استاندارد اروپا صورت میگیرد در حالی که تیرآهن معمولی برا اساس استاندارد چین و روسیه است.
عوامل موثر بر قیمت تیرآهن هاش چیست؟
قیمت تیرآهن هاش به عوامل مختلفی بستگی دارد. که عوامل موثر بر قیمت تیرآهن هاش عبارت اند از:
- قیمت جهانی فولاد و دلار
قیمت روز مقاطع فولادی و نرخ ارز بر هزینه تولید کارخانه ها تاثیرگذار است. افزایش یا کاهش قیمت تمام شده و هزینه خرید تیرآهن هاش بسیار موثر است.
- برند سازنده
در حال حاضر کارخانه های زیادی مانند ذوب آهن اصفهان، البرز ایرانیان، فولاد غرب آسیا و کرمانشاه به تولید تیرآهن هاش میپردازند. که محصولات این کارخانه در کنار محصولات خارجی روی قیمت تیرآهن تاثیر میگذارد.
- مشخصات فنی تیرآهن هاش
ضخامت ، طول و ابعاد تیرآهن نقش نقش مهمی در تعیین قیمت تیرآهن هاش دارد؛ زیرا هر چقدر تیرآهن هاش سنگینتر شود قیمت آن متناسب با آن افزایش مییابد.
- هزینه های بارگیری و ارسال تیر آهن هاش
از دیگر عوامل موثر بر قیمت تیرآهن هاش میتوان به فاصله حمل و نقل و شیوه ارسال اشاره کرد.
نحوه تولید تیرآهن هاش
نحوه تولید تیرآهن هاش بهگونهای طراحی شده است که محصول نهایی از نظر استحکام، ابعاد و کیفیت، مطابق استانداردهای بینالمللی باشد. این فرآیند با نورد گرم شمشهای فولادی آغاز میشود و طی آن، مقطع فولاد بهتدریج به شکل H درمیآید. سپس تیرآهن وارد مرحله خنککاری کنترلشده میشود تا خواص مکانیکی آن مانند مقاومت و شکلپذیری حفظ شود. در ادامه، با انجام عملیات سایزینگ، ابعاد نهایی شامل ارتفاع، عرض بال و ضخامت مقطع با دقت تنظیم شده و تیرآهن در طولهای استاندارد برش میخورد. در پایان نیز تمامی محصولات از نظر ابعاد، کیفیت سطح، خواص فنی و انطباق با استانداردها مورد بازرسی قرار گرفته و پس از تأیید، بستهبندی و آماده عرضه به بازار میشوند.
بهترین تولید کنندگان تیرآهن هاش
تولید تیرآهن هاش در ایران توسط کارخانههای متعددی انجام میشود که هر یک با بهرهگیری از تجهیزات مدرن و رعایت استانداردهای تولید، محصولات باکیفیتی را به بازار عرضه میکنند. مهمترین تولیدکنندگان تیرآهن هاش در ایران عبارتاند از:
- ذوب آهن اصفهان: قدیمیترین و شناختهشدهترین تولیدکننده تیرآهن هاش با تولید محصولات مطابق استانداردهای ملی و بینالمللی.
- فایکو (فولاد البرز ایرانیان): از تولیدکنندگان مطرح مقاطع فولادی که تیرآهن هاش را در سایزهای متنوع تولید میکند.
- جهان فولاد غرب کرمانشاه: یکی از برندهای معتبر در تولید تیرآهن هاش با کیفیت مناسب برای پروژههای عمرانی و صنعتی.
- فولاد غرب آسیا: تولیدکننده تیرآهن هاش مطابق استانداردهای بینالمللی و فعال در بازار داخلی و صادراتی.
- فولاد ناب تبریز: از کارخانههای باسابقه در تولید انواع مقاطع فولادی از جمله تیرآهن هاش.
- ظفر بناب: تولیدکننده انواع پروفیل و مقاطع فولادی با کیفیت قابل قبول در بازار ایران.
تیرآهن هاش چه کاربردی دارد؟
تیرآهنهای سنگین مزایای زیادی در مقایسه با تیرآهنهای معمولی دارند. یکی از مهمترین ویژگیهای آنها، سطح مقطع بالاتر است که موجب افزایش استحکام و مقاومت سازه در برابر فشار و بارهای مختلف میشود. به همین دلیل، این نوع تیرآهنها در پروژههای بزرگ ساختمانی اهمیت ویژهای دارند. از جمله کاربردهای اصلی آنها میتوان به استفاده در ساخت سازههای مرتفع، پلها، سولههای صنعتی و همچنین پروژههایی که نیازمند مقاومت بالا هستند اشاره کرد. به طور خاص، در سال 1405 با توجه به تغییرات بازار، قیمت ساخت سوله به میزان قابل توجهی تحت تأثیر انتخاب تیرآهن مناسب قرار خواهد گرفت و همین موضوع، انتخاب درست این محصول فولادی را حیاتیتر میسازد.
در نهایت
تیرآهن هاش، بهعنوان یکی از مقاطع فولادی پرکاربرد در صنعت ساختمانسازی و سازههای فلزی، بهدلیل داشتن بالهای پهن و ضخیم، از مقاومت بالاتری نسبت به تیرآهنهای معمولی (مثل IPE) برخوردار است. این ویژگی باعث شده تا تیرآهن هاش گزینهای ایدهآل برای تحمل بارهای سنگین و استفاده در ستونها و اسکلتهای فلزی سنگین باشد. همچنین طراحی متقارن آن موجب پایداری بیشتر و توزیع یکنواخت تنش در سازه میشود. استفاده از تیرآهن هاش به افزایش ایمنی، دوام و کیفیت سازه کمک قابلتوجهی میکند. بازرگانی دکتر آهن تامین کننده انواع تیرآهن و مقاطع فولادی در سراسر کشور میباشد. شما میتوانید توسط شرکت دکتر آهن در کمترین زمان ممکن و با بهتر قیمت محصولات مورد را نیاز خود را خریداری کنید. شما میتوانید برای خرید انواع تیرآهن و تیرآهن هاش و دریافت مشاوره با کارشناسان بخش فروش تیرآهن ارتباط برقرار نمایید.
سوالات متداول
وزن تیرآهنها چه مقدار است؟
سبکترین تیرآهن در شاخههای ۱۲ متری وزنی نزدیک به ۲۰۰ کیلوگرم دارد، در حالی که سنگینترین نمونه میتواند تا حدود ۲۵۵۰ کیلوگرم وزن داشته باشد.
انواع تیرآهن موجود در بازار کداماند و چه تفاوتی با هم دارند؟
تیرآهنها معمولاً در سه مدل اصلی IPE (استاندارد اروپا)، INP (استاندارد چین و روسیه) و IPB یا H (بال پهن) تولید میشوند. تفاوت اصلی آنها در شکل بالها، ضخامت و مقاومت خمشی است.
تیرآهنها از چه جنسی ساخته میشوند و کیفیت آنها چگونه سنجیده میشود؟
بیشتر تیرآهنها از فولاد کربنی ساخته میشوند. کیفیت با آزمایشهایی مانند تست کشش، خم، آنالیز ترکیب شیمیایی و بررسی استاندارد تولید ارزیابی میشود.
قیمت تیرآهن چگونه محاسبه میشود و چه عواملی روی آن تأثیر میگذارند؟
قیمت بر اساس وزن شاخه، سایز، نوع مقطع، کیفیت فولاد، نرخ روز آهنآلات و هزینه حملونقل تعیین میشود. تغییرات بازار جهانی فولاد و نرخ ارز هم اثرگذار است.
